Tuesday . 3 March 2026

INKURU ZIGEZWEHO

  • 3 March » ISRAEL YEMEJE IBITERO MURI LIBAN NA IRAN ICYARIMWE – read more
  • 1 March » Gicumbi: Abarwanashyaka ba Green Party basabwe guhangana n’ibiyobyabwenge – read more
  • 24 February » Trump yahakanye inkuru ivuga ko umuyobozi mukuru w’igisirikare cya Amerika arwanya igitero kuri Irani – read more
  • 24 February » Umuhungu wa Robert Mugabe yarezwe icyaha cyo gushaka kwica – read more
  • 23 February » Ubumwe bw’Uburayi (EU) yatangaje ko itazemera izamurwa ry’imisoro ku bicuruzwa byoherezwa muri Amerika nyuma y’icyemezo cy’Urukiko rw’Ikirenga – read more

Nyagatare: Ababyeyi bamwe babaye ‘Tereriyo’ bahinduka nyirabayazana w’inda ziterwa abangavu

Thursday 30 September 2021
    Yasomwe na

Mutungirehe Samuel

Hari ababyeyi bo mu karere ka Nyagatare mu murenge wa Karangazi mu tugari twa Rwenyemera na Kizirakome badatinya gutunga intoki bagenzi babo ko babaye ‘Tereriyo’, ntibite ku kwigisha hakiri kare ibijyanye n’ubuzima bw’imyororokere n’imyitarire ikwiye ku bana babo by’umwihariko b’abakobwa, bigatuma basambanywa abandi bakisanga batwaye inda zitateganyijwe.

Babitangarije mu nteko y’abaturage yongeye gufungurwa mu murenge wa Karangazi tariki ya 28 Nzeri 2021 hubahirijwe amabwiriza yo kwirinda gukwirakwiza COVID19, yahuje abaturage b’imidugudu ibiri ihna imbibe, uwa Kigirakome wo mu kagari ka Rwenyemera n’umudugudu wa Kizirakome wo mu kagari ka Kizirakome.

Umwe mu babyeyi uzwi ku izina rya Grace witabiriye iyo nteko yahakaniye imbere y’inteko y’abaturage ko nta mwana azi mu kagari kabo ka Kizirakome watewe inda.
Ati “Ntabo nzi mu kagari kacu. Oya ntabyo ndumva, oya rwose amakuru y’umwana watewe inda ntayo ndumva.”

Ibi yabihakanye mu gihe mu ngo zihana imbibi n’ibiro by’akagari ka Rwenyemera naho hari umwana uri munsi y’imyaka 18 watewe inda bikamenyekana abyariye mu kizamini gisoza amashuri abanza giheruka gukorwa.

Undi mubyeyi yahagurutse ahita asa n’unyomoza ibyo avuze, ati “Nkubu turamufite mu kagari, wigaga P6, bagiye gukora ikizami basanga umwana aratwite, twaramwinginze ngo atubwire inda ni iya nde aramuduhisha.”

Yakomeje avuga aho ikibazo gishingiye imizi, ati “Ikindi navuga ni ababyeyi nabo bagira uruhare mu kwangirika kw’abana babo, ukibaza umubyeyi afite umwana w’umukobwa cyangwa umwana w’umuhungu, aragiye mu mafirime atashye saa tatu, umubyeyi izo saa tatu akingiriye umwana ukibaza wa mwana iryo joro yari ari hehe.

Njye nasabaga ababyeyi ko bagira uruhare mu kurera abana babo neza, hari igihe usanga umwana yangiritse wenda uruhare ari we ruturukaho ariko hari naho usanga ababyeyi barabaye Tereriyo ku bana babo ugasanga umubyeyi nta ruhare afite rwo gucyaha uwmana mu myitwarire abona umwana aba afite.”

Mutesi Jane ni umukobwa twasanze mu rugo iwabo mu mudugudu ibiro by’akagari byubatsemo yatubwiye ko ababyeyi ari bo nyirabayazana w’inda ziterwa abakobwa.

Ati “Ababyeyi bafite imyumvire mibi yo kutegera umwana, uzaba utegereye umwana ngo umubwire iby’imyororokere azabibwirwa na nde? Icyabo ni ukumuhereza ibyo akeneye akajya ku ishuri nyine akaza iyi nda ayizanye. Ikintu cya mbere cyo ubaza umubyeyi uti ndumva ndwaye, wenda ari uko ugiye kujya mu mihango utabizi, ntakubajije ngo urwaye ute, ntakwegereye ngo akubaze ngo wiriwe ute, niba ugize icyo umubaza cy’abakobwa akagusimbukana akakubwira nabi, ubwo se urumva aho ntarenganya ababyeyi ni hehe?”

Umubyeyi witwa Mupfasoni Liliane yavuze ko ikibazo cy’abana baterwa inda zitateganyijwe z’imburagihe gihari nk’ahandi hose mu gihugu ariko abona hari icyakorwa ngo ikibazo gipfe kugabanuka.

Ati “Nasabaga ko ahubwo mwadukorera nk’ububuvugizi, abo bana basoje umwaka wa gatandatu nta buruse, nta mirimo, mukadukorera ubuvugizi tukabona ishuri ry’imyuga ba bana bakabona aho bagana bakabona imirimo. Bakeneye iyo myuga ikaba yabafasha nk’ubuhungiro, ari abamaze kubyara ari n’abatarabyara basoje imyaka icyenda, baraza bakicara.”

Uhagarariye Inama y’igihugu y’Abagore CNF mu murenge wa Karangazi, Mukaruhogo Foibe, yavuze ko mu bugenzuzi bakoze umwaka ushize basanze bafite abana 97 b’abakobwa batewe inda ziateganyijwe.

Yavuze ko mu biganiro bagiranye n’ababyeyi batandukanye basanze hari ababyeyi batererana abana, ntibabaganirize.

Ati “Twasanze hari imbogamizi, usanga rimwe na rimwe hari imiryango idatinyuka kwicaza abana ngo babaganirire ku myororokere, cyane cyane ni ho twasanzemo imbogamizi ku buryo umwana ageza mu bwangavu ataramenya imiterere ye cyane, ikindi cya kabiri bataratinyuka kwicarana nawe ngo bamuganirize uburyo bw’imyororokere.”

Akomeza agira ati “Wabonaga nyine harimo nk’imbogamizi umuntu akavuga ati ese natinyuka gute kwicarana n’umwana nkamuganirira ibyo bintu by’igitsina n’iki, gukora imibonano; ntabwo bikomeye kubibaganiriza kuko uyu munsi abo dutinya kubiganiriza ni bo babikora. Rero ni ho natwe ubwacu dukwiriye gutinyuka kugira ngo umwana w’ejo hazaza cyangwa umubyeyi w’ejo hazaza n’umuyobozi w’ejo hazaza w’igihugu azabe afite uburere mboneragihugu nubundi.”

Ikindi uyu muyobozi avuga basanze mu babyeyi bo mu murenge wa Karagazi ni imyumvire yuko igihe umwana akoze imibonano adafashwe ku ngufu ngo ataba ahohotewe.

Ati “Ariko igihe cyose abikorewe n’umuntu umurusha imyaka kandi uwo mwana ari ahsi y’imyaka 18 mu by’ukuri uba wamuhohoteye kuko hari ingingo runaka nko gukorakora umwana, kumuganiriza bene ibyo bintu n’ibindi, ibyo nabyo ni ihohotera riba ryakorewe umwana. Noneho ugasnga hariho iyo myumvire ngo ese ko batamufashe uwo mwana ubundi ubwo baramuhohiteye?”

Perezidante w’Inama Njyanama y’Umurenge wa Karangazi, Busingye Aida, yavuze ko ibigitera ari byinshi cyane, birimo imiryango imwe n’imwe ababyeyi bayo baba badafite imyitarire ikwiye.

Ati “Ugasanga bafite amakimbirane, niba barara barwana abana mu rugo baraba badafite umutekano, akana nikirukanka kakajya ku muturanyi cyangwa se kakajya mu gihuru kagahura n’ugahohotera karasama.”

Ikindi avuga ni ubujiji, aho umwana ahohoterwa aho kugira ngo umubyeyi ahaguruke ashake uwamuhohoteye bakabipfukapfuka, bakabiceceka kugira ngo umwana wa kanaka wateye inda undi bitabaturukaho bagakimbirana ku rwego rw’imiryango, ikibazo kikagarukira aho kubera ubujiji.

Abo babyeyi iyo ubabajije abatera inda abakobwa babo bahuriza ko nta we bazi nyirizina cyange ko abo bakobwa babigira ibanga rikomeye n’ababateye izo nda ariko bagakeka urungano rwabo birirwana mu ngo.

feature-top
feature-top

Any message or comments?

pre-moderation

This forum is pre-moderated: your contribution will only appear after being validated by an admin.

Who are you?
Log in
Your post

To create paragraphs, just leave blank lines.

Iyandikishe ujye ubona Amakuru

Iyandikishe ujye ubona Amakuru